W ostatnich latach polski rynek pracy przypomina wrzący kocioł. Zapewne widzicie to sami: wchodzicie do kawiarni – obsługuje Was chłopak z Gruzji, zamawiacie jedzenie – paczkę przywozi kurier z Indii, wchodzicie na halę wielkiego centrum logistycznego – i słyszycie miks języków z całego świata.
Dla biznesu zatrudnianie obcokrajowców przestało być „egzotyką”, a stało się strategiczną koniecznością, co jest związane zarówno z globalizacją gospodarki, jak i z rosnącym zapotrzebowaniem na pracowników w wielu branżach .Budowy, fabryki, firmy transportowe – to wszystko stoi na ludziach, którzy przyjechali do Polski w poszukiwaniu lepszego życia. Jednak dla pracodawcy ten proces często wygląda jak spacer po polu minowym: jeden fałszywy ruch i narażasz się na kontrolę Straży Granicznej lub karę, która przekreśli cały zysk z zatrudnienia. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego oraz Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej liczba cudzoziemców pracujących w Polsce systematycznie rośnie. Największą grupę stanowią obywatele Ukrainy (szczególnie po 24.02.2022), jednak w Polsce pracują również osoby z Białorusi, Gruzji, Indii, Nepalu czy Filipin.
Zatrudnianie pracowników z zagranicy jest popularne w sektorach takich jak budownictwo, logistyka, transport, produkcja przemysłowa, rolnictwo oraz usługi. Można zauważyć wiele sytuacji, w których osoby z zagranicy pracują szczególnie w branży logistycznej oraz w sektorze transportu. W wielu przypadkach pracownicy zagraniczni pomagają uzupełnić braki kadrowe na rynku pracy. Jednocześnie ich zatrudnienie musi odbywać się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Zatrudnienie cudzoziemca w Polsce wymaga spełnienia określonych formalności. Pracodawca musi zadbać zarówno o legalność pobytu pracownika na terytorium Polski, jak i o legalność wykonywania przez niego pracy. W wielu przypadkach konieczne jest uzyskanie odpowiedniego zezwolenia na pracę.
Celem tego artykułu jest przedstawienie zasad zatrudniania cudzoziemców w Polsce, procedura uzyskiwania zezwoleń na pracę oraz wskazanie najważniejszych obowiązków pracodawcy związanych z zatrudnieniem pracowników z zagranicy. Przejdziemy drogę od wyboru typu zezwolenia aż do momentu, gdy pracownik legalnie zaczyna pracę.
1.Kiedy wymagane jest zezwolenie na pracę
Zezwolenie na pracę jest dokumentem administracyjnym, który umożliwia cudzoziemcowi legalne wykonywanie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Obowiązek uzyskania zezwolenia na pracę dotyczy przede wszystkim obywateli państw spoza Unii Europejskiej, EOG (Europejskiego Obszaru Gospodarczego) oraz Szwajcarii. W przypadku obywateli państw należących do Unii Europejskiej , oczywiście obowiązuje zasada swobodnego przepływu pracowników, co oznacza, że mogą oni podejmować pracę w Polsce bez konieczności uzyskania dodatkowych zezwoleń.
Warto podkreślić, że zezwolenie na pracę wydawane jest zawsze dla konkretnego cudzoziemca oraz dla konkretnego pracodawcy. Oznacza to, że dokument określa dokładne warunki zatrudnienia, takie jak stanowisko pracy, wynagrodzenie czy wymiar czasu pracy.
2.Rodzaje zezwoleń na pracę
W Polsce istnieje cała hierarchia zezwoleń. Najpopularniejszym, z którym zetkniecie się w większości przypadków, jest Typ A. Polskie prawo przewiduje kilka rodzajów zezwoleń na pracę dla cudzoziemców, oznaczone literami od A do E.
Zezwolenie typu A. Jest ono wydawane cudzoziemcowi wykonującemu pracę na terytorium Polski na podstawie umowy zawartej z pracodawcą mającym siedzibę w Polsce. Przykładem takiego zatrudnienia może być praca w firmie budowlanej, w magazynie logistycznym, w przedsiębiorstwie transportowym, w zakładzie produkcyjnym lub w sektorze usług, na przykład w gastronomii, hotelarstwie czy handlu.
Z kolei zezwolenie typu B dotyczy cudzoziemców pełniących funkcję członka zarządu w spółce lub reprezentujących przedsiębiorstwo przez okres dłuższy niż sześć miesięcy w ciągu kolejnych dwunastu miesięcy. Przykładem może być sytuacja, gdy zagraniczny menedżer zostaje członkiem zarządu w polskiej spółce, dyrektorem oddziału firmy, prezesem zarządu lub osobą odpowiedzialną za reprezentowanie przedsiębiorstwa w sprawach biznesowych i administracyjnych.
Pozostałe rodzaje zezwoleń – C, D oraz E – odnoszą się głównie do sytuacji delegowania pracowników przez zagraniczne przedsiębiorstwa do wykonywania pracy na terytorium Polski. Przykładem może być sytuacja, gdy zagraniczna firma wysyła swojego pracownika do Polski w celu realizacji projektu, instalacji sprzętu, nadzoru nad pracami technicznymi lub współpracy z polskim oddziałem przedsiębiorstwa.
Każdy z tych rodzajów zezwoleń ma określone warunki oraz procedury uzyskania, które muszą zostać spełnione przez pracodawcę. Warto więc zadać pytanie – kiedy cudzoziemiec nie potrzebuje zezwolenia na pracę? W niektórych sytuacjach prawo pozwala na pracę w Polsce bez konieczności uzyskania takiego dokumentu.
3.Kiedy cudzoziemiec nie musi mieć zezwolenia na pracę
Dotyczy to osób, które posiadają określony status prawny na terytorium Polski lub korzystają z ochrony międzynarodowej. Zezwolenia na pracę nie musi mieć cudzoziemiec, który:
• posiada status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej
• korzysta z ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polskiej
• posiada zezwolenie na pobyt stały w Rzeczypospolitej Polskiej
• posiada zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Rzeczypospolitej Polskiej
• posiada zgodę na pobyt ze względów humanitarnych
• posiada zgodę na pobyt tolerowany w Rzeczypospolitej Polskiej
• korzysta z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej
• posiada ważne zaświadczenie o udzielaniu ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
• przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej i celem jego pobytu jest wykonywanie pracy w charakterze pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa przez okres nieprzekraczający 90 dni w okresie 180 dni.
Takie rozwiązania mają na celu ułatwienie integracji osób posiadających określony status prawny oraz umożliwienie im podejmowania pracy bez konieczności przechodzenia przez dodatkowe procedury administracyjne.
4.Obowiązki pracodawcy zatrudniającego cudzoziemca
Zatrudnienie cudzoziemca wiąże się z licznymi obowiązkami po stronie pracodawcy. Jednym z najważniejszych jest sprawdzenie legalności pobytu cudzoziemca w Polsce. Przed powierzeniem pracy pracodawca powinien upewnić się, że cudzoziemiec posiada ważny dokument pobytowy, który uprawnia go do przebywania na terytorium Polski.
Lista niezbędnych dokumentów
- Kopia dokumentu pobytowego: Pracodawca ma obowiązek wykonać kopię dokumentu pobytowego oraz przechowywać ją przez cały okres zatrudnienia cudzoziemca.
- Umowa na piśmie: Kolejnym obowiązkiem pracodawcy jest podpisanie z cudzoziemcem umowy w formie pisemnej. Umowa ta powinna zostać przedstawiona cudzoziemcowi w języku dla niego zrozumiałym, aby miał on pełną świadomość warunków zatrudnienia. Umowa musi być podpisana ZANIM cudzoziemiec zacznie pracować.
- Tłumaczenie umowy: Umowa ta powinna zostać przedstawiona cudzoziemcowi w języku dla niego zrozumiałym, aby miał on pełną świadomość warunków zatrudnienia. Masz obowiązek przedstawić mu tłumaczenie umowy na język, który rozumie.
5.Wynagrodzenie cudzoziemca
Kolejnym bardzo ważnym elementem jest wysokość wynagrodzenia cudzoziemca określona w zezwoleniu na pracę. Wynagrodzenie nie może być niższe niż wynagrodzenie pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju na podobnym stanowisku.
W przypadku zezwoleń typu A wynagrodzenie cudzoziemca nie może być również niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w Polsce.
Przepisy te mają na celu zapobieganie sytuacjom, w których pracodawcy mogliby wykorzystywać cudzoziemców poprzez oferowanie im niższych wynagrodzeń niż pracownikom krajowym. Aczkolwiek w praktyce nadal zdarzają się sytuacje, w których pracownicy z zagranicy otrzymują niższe wynagrodzenie lub pracują w gorszych warunkach. Dlatego tak ważna jest kontrola przestrzegania przepisów oraz ochrona praw pracowników.
6.Konsekwencje nielegalnego zatrudnienia
Teraz warto omówić, jakie mogą być konsekwencje w sytuacji, gdy pracodawca zatrudni cudzoziemca niezgodnie z przepisami prawa. Nielegalne zatrudnianie cudzoziemców jest poważnym naruszeniem przepisów prawa. Powierzenie pracy cudzoziemcowi bez ważnego dokumentu pobytowego lub bez wymaganego zezwolenia na pracę może skutkować nałożeniem kary grzywny na pracodawcę. Na przykład zgodnie z polskim prawem kara grzywny za nielegalne zatrudnienie cudzoziemca może wynosić nawet do 30 000 zł. Ale pieniądze to nie wszystko. Konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze, np.:
•Deportacja pracownika
•Czarna lista : Firma przyłapana na naruszeniach trafia pod lupę
•Reputacja: Znalezienie nowych pracowników staje się wyzwaniem
Podsumowanie
Na pierwszy rzut oka zatrudnianie cudzoziemców może wydawać się dość skomplikowanym procesem, pełnym różnych przepisów i formalności. Jednak osoby lub firmy, które nie boją się poświęcić trochę czasu, aby się w tym wszystkim dobrze zorientować, mogą na tym bardzo skorzystać. W praktyce wiele przedsiębiorstw w Polsce coraz częściej zatrudnia pracowników z zagranicy, ponieważ pomaga to uzupełnić braki kadrowe oraz rozwijać działalność gospodarczą.
Można więc powiedzieć, że mimo wielu formalności zatrudnianie cudzoziemców jest dziś normalnym elementem polskiego rynku pracy. Najważniejsze jest po prostu przestrzeganie przepisów oraz odpowiednie przygotowanie całego procesu zatrudnienia.
Zobacz inne nasze artykuły: KLIKNIJ TUTAJ
