Wspólna polityka rolna (WPR) to system działań Unii Europejskiej, mający na celu zapewnienie stabilnych dostaw żywności po przystępnych cenach, wspieranie rolników i rozwoju obszarów wiejskich, a także ochronę środowiska i walkę ze zmianami klimatu. Wprowadzona w 1962 roku, jest najstarszą polityką UE, która przeszła reformy, takie jak wdrożenie Planów Strategicznych na lata 2023-2027. Dzięki niej rolnicy z krajów UE, również z Polski, mogą liczyć na sięgające setek tysięcy złotych dopłaty do działalność rolniczej.
WPR składa się z 3 elementów:
- płatności bezpośrednich dla rolników
- środków stabilizujących rynki
- wsparcia dla obszarów wiejskich,
z których najważniejszym z perspektywy przedsiębiorcy rolnego są płatności bezpośrednie dla rolników.
Programy dopłat dla rolników obejmują bezpośrednie płatności do gruntów rolnych, a także wsparcie w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej (PS WPR 2023-2027) i Krajowego Planu Odbudowy (KPO), które oferują premie na rozwój gospodarstw, inwestycje w modernizację, innowacje oraz rozwój zrównoważonych praktyk rolniczych. Kluczowe programy to “Premie dla Młodych Rolników” oraz “Rozwój Małych Gospodarstw”, a także działania dotyczące efektywności energetycznej w rolnictwie
W ramach dopłaty „Młody rolnik” rolnicy poniżej 41. roku życia mogą wnioskować o dopłatę w wysokości 200 000 zł na rozwój lub rozpoczęcie działalności wypłacaną w dwóch transzach. Do zaakceptowania wniosku ważne jest spełnienie jak największej ilości kryteriów takich jak: posiadanie odpowiednich kwalifikacji, rozpoczęcie prowadzenia gospodarstwa mniej niż 24 miesiące przed złożeniem wniosku, czy osiąganie co najmniej 60% dochodów z działalność rolnej.
Istotna we wnioskowaniu o dopłaty jest wielkość gospodarstwa. Zgodnie z wymogami wielkość użytków rolnych powinna być równa co najmniej średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju. Dla województw o niższej średniej wielkości gruntów rolnych niż średnia krajowa – co najmniej średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie oraz nie większej niż 300 ha. Przykładowo, jeżeli średnia wielkość gruntów rolnych w Polsce w 2025 r. wynosiła ok. 11,5 ha, a rolnik, który chce uzyskać dopłatę posiada gospodarstwo w województwie łódzkim, gdzie średnia ta wynosi 8,34 ha, to rolnik ten będzie miał największą szansę na uzyskanie dopłaty jeżeli wielkość jego gospodarstwa wyniesie co najmniej 8,34 ha.
Jedną z najważniejszych kwestii w celu otrzymania dopłaty jest również to, aby działalność opierała się na nieprzetworzonych produktach rolnych lub przygotowaniu do sprzedaży nieprzetworzonych produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie oraz przygotowanie przez zainteresowanego realnego do wykonania biznesplanu.
Realny biznesplan jest o tyle ważny, że od jego realizacji zależy wypłata drugiej transzy środków o wartości 60 000 zł (czyli 40% wartości całej dopłaty).
Istotną kwestią może okazać się też wartość ekonomiczna gospodarstwa. Jej oszacowanie jest możliwe dzięki kalkulatorowi (http://kalkulator-so.pl/) udostępnionemu na stronie www.gov.pl po wpisaniu frazy „Kalkulator obliczania wielkości ekonomicznej gospodarstw (SO)”.
Pozytywne rozpatrzenie wniosku o dopłatę w ramach programu „Młody Rolnik” zostanie wydane jeżeli wnioskodawca otrzyma co najmniej 8 punktów, które otrzymuje się za spełnianie poszczególnych wymogów.
Pełna lista wymogów dotyczących zarówno rolnika, jak i jego gospodarstwa jest dostępna na stronie www.gov.pl po wyszukaniu frazy: „Młody Rolnik”. W ten sposób otworzymy stronę Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR), gdzie znajdziemy również kontakt do ARMiR, która w razie potrzeby udzieli nam niezbędnych informacji dotyczących dopłat dla rolników.
Informacje dotyczące dopłat dla rolników można uzyskać m.in. na infolinii ARMiR pod numerami telefonu: 800 38 00 84 lub 22 595 06 11.
Dodatkowo wiele przydatnych informacji dotyczących programu „Młody Rolnik” znajdziemy na stronach internetowych Polskiej Agencji Doradztwa Rolniczego (https://www.padr.pl/nabor/mlody-rolnik/) oraz BM & Partners (https://dotacje-prow.pl/mlody-rolnik/)
W ramach dopłaty „Rozwój Małych Gospodarstw” rolnicy prowadzący niewielkie gospodarstwa, którzy chcą rozwinąć swoją działalność i zwiększyć sprzedaż towarów rolnych mogą złożyć wniosek o dopłatę wynoszącą nawet 120 000 zł, która jest jednym z najważniejszych elementów Planu Strategicznego WPR 2023–2027.
Program jest kierowany do gospodarstw o wielkości ekonomicznej poniżej 25 000 euro (link do kalkulatora: http://kalkulator-so.pl/) , które prowadzą produkcję rolniczą i mają już za sobą pierwsze kroki w sprzedaży. W naborze wymagane będzie udokumentowanie przychodu ze sprzedaży produktów rolnych na poziomie co najmniej 5 000 zł brutto. Dodatkowo, aby rozliczyć wsparcie, gospodarstwo będzie musiało w ciągu 3 do 5 lat osiągnąć przychody ze sprzedaży na poziomie minimum 51 600 zł rocznie.
W ramach programu możliwe jest uzyskanie nawet 120 000 zł bezzwrotnego wsparcia netto. Taką kwotę otrzymają rolnicy, którzy prowadzą produkcję ekologiczną lub wdrożą tzw. Krótkie Łańcuchy Dostaw (KŁD). Pozostali wnioskodawcy mogą ubiegać się o 100 000 zł netto. Wymagany jest 15-procentowy wkład własny, liczony od kosztów netto inwestycji.
Podobnie jak w przypadku programu „Młody Rolnik” płatności są dokonywane w dwóch transzach, jednak ich wartość procentowa różni się od tej z ww. programu i wynosi 80% po podpisaniu umowy i zatwierdzeniu biznesplanu, a następnie 20% po osiągnięciu wymaganego wzrostu wartości sprzedaży o co najmniej 30%.
Ważnym elementem kwalifikacji do programu jest przygotowanie biznesplanu, w którym rolnik zaplanuje inwestycje i wykaże, jak doprowadzi do wzrostu sprzedaży produktów rolnych. Gospodarstwo musi utrzymać inwestycję i prowadzić produkcję rolniczą przez co najmniej 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty. Dla rolników realizujących projekt w ramach KŁD wymagane jest prowadzenie sprzedaży bezpośredniej lub dostaw do lokalnych odbiorców.
Aby wniosek o dopłatę został rozpatrzony pozytywnie również w przypadku tego programu należy uzyskać wymaganą liczbę punktów za spełnianie odpowiednich kryteriów (w tym przypadku są to 3 pkt.).
Pełna lista kryteriów do spełnienia jest dostępna na stronie www.gov.pl po wyszukaniu frazy: „Rozwój Małych Gospodarstw”, dzięki czemu po raz kolejny otworzymy stronę ARMiR, która w razie wątpliwości służy pomocą w kwestiach dopłat dla rolników.
Informacje dotyczące dopłat dla rolników można uzyskać m.in. na infolinii ARMiR pod numerami telefonu: 800 38 00 84 lub 22 595 06 11.
Dodatkowo wiele przydatnych informacji dotyczących programu „Rozwój Małych Gospodarstw” znajdziemy na stronach internetowych Polskiej Agencji Doradztwa Rolniczego (https://www.padr.pl/nabor/mlody-rolnik/), www.gov.pl (https://www.gov.pl/web/arimr/rozwoj-malych-gospodarstw–od-25-lipca-mozna-skladac-wnioski) oraz Plonovo (https://plonovo.pl/plonovskaz/posty/rozwoj-malych-gospodarstw-2025-do-120-000-zl-wsparcia-wnioski-25-lipca-20-wrzesnia).
Należy podkreślić, że zarówno płatność w ramach programu „Młody Rolnik”, jak i ta w ramach programu „Rozwój Małych Gospodarstw” SĄ PŁATNOŚCIAMI BEZZWROTNYMI, a nie kredytem, więc nie powodują zadłużenia rolnika i jego gospodarstwa.
Do tego ich otrzymanie nie jest tak trudne jak może się wydawać. Przykładowo w ramach programu „Młody Rolnik” 7 z ośmiu punktów niezbędnych do otrzymania płatności otrzyma się w skutek otrzymania/przejęcia całego jednego gospodarstwa rolnego (+3 pkt.) od rolnika starszego od zainteresowanego o ponad 25 lat (+4 pkt.). Nie jest to może sytuacja zdarzająca się na porządku dziennym, jednak na pewno wiele młodych osób mających możliwość przejęcia gospodarstwa od rodziców, jednak bojących się braku funduszy na rozwój działalności, może w ten sposób pozyskać pieniądze na start swojego rolniczego biznesu.
Kolejną kwestią przemawiająca za złożeniem wniosku jest fakt, iż należy to zrobić w formie elektronicznej, a więc bez wychodzenia z domu, poprzez aplikację eWniosekPlus, do której logowanie następuje przez Platformę Usług Elektronicznych (https://epue.arimr.gov.pl/pl/zaloguj).
Co ciekawe, rząd pracuje obecnie nad projektem ustawy o rolnikach aktywnych zawodowo, która ma za zadanie wyeliminować fikcyjne gospodarstwa i sprawić, że pieniądze z Wspólnej Polityki Rolnej trafią wyłącznie do osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą.
Może to oznaczać z jednej strony zwiększenie efektywności programów dopłat, gdyż pieniądze będą trafiały do gospodarstw, które rzeczywiście przyczyniają się do wzrostu konkurencyjności polskiego i europejskiego rolnictwa oraz zapewniają bezpieczeństwo żywnościowe w regionie w związku z krótkimi łańcuchami dostaw. Z drugiej strony nowa ustawa wiąże się ze wzrostem biurokracji w rolnictwie.
Ustawodawca wyjaśnia, że unijne przepisy od 2023 roku nakazują państwom członkowskim stosowanie definicji rolnika aktywnego zawodowo. Wynika to z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE. Dla wielu rolników oznacza to, że będą oni musieli dowodzić za pomocą dokumentów takich jak:
- faktury za nawozy, środki ochrony roślin, materiał siewny, usługi agrotechniczne czy ubezpieczenia,
- faktury za sprzedaż płodów rolnych,
- dowody opłacenia czynszu dzierżawnego,
- dokumenty potwierdzające zatrudnianie pracowników sezonowych lub
- umowy kontraktacji i dostaw,
iż faktycznie są rolnikami aktywnym zawodowo, a więc takimi, do których programy wsparcia są kierowane. To rozwiązanie jest szczególnie ważne dla rolników, którzy nie w każdym roku sprzedają swoje plony. Ma to istotne znaczenie zwłaszcza w sezonach słabszych zbiorów, gdy przychody ze sprzedaży są niewielkie lub zerowe.
Projekt przewiduje także listę kryteriów, które pozwolą z urzędu uznać rolnika za aktywnego zawodowo – bez dodatkowych formalności. Dotyczy to m.in. gospodarstw:
- posiadających zwierzęta w systemie IRZ z obsadą minimum 0,3 DJP/ha,
- otrzymujących płatności związane z produkcją roślinną,
- korzystających z ekoschematów („rolnictwo węglowe”, „integrowana produkcja roślin”, „ochrona biologiczna”),
- prowadzących gospodarstwa ekologiczne,
- rozliczających VAT,
- korzystających z premii dla młodych rolników czy wsparcia dla małych gospodarstw,
- biorących udział w unijnej sieci danych FSDN.
W planach jest stworzenie rejestru rolników aktywnych zawodowo prowadzonego przez ARiMR. Informacja o statusie rolnika znajdzie się w ewidencji producentów i będzie mogła być wykorzystywana także w innych programach wsparcia. Co ważne, definicja aktywnego rolnika dotyczy wyłącznie dopłat unijnych i ONW. Nie wpłynie więc na prawa związane z KRUS czy ubezpieczeniami społecznymi.
Za przygotowanie projektu odpowiada Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski. Dokument trafi pod obrady Rady Ministrów w IV kwartale 2025 roku. Jeśli zostanie przyjęty, zmiany mogą zacząć obowiązywać od kolejnego sezonu dopłat.
